Goed idee?
De gemeente Alphen aan den Rijn is druk bezig met het invoeren van een zogenoemde zero-emissiezone (ZEZ). Onder de noemer van het klimaatakkoord van Parijs, de landelijke klimaatdoelstellingen en kansen om koploper te zijn in ontwikkeling van duurzame klimaatoplossingen, wordt deze zone aan de inwoners en ondernemers van Alphen aan den Rijn opgedrongen. Maar is dat wel zo’n goed idee? En zijn de inwoners en ondernemers van Alphen aan den Rijn gebaat bij een dergelijke zone? En in welke mate zijn de inwoners en ondernemers betrokken bij deze ontwikkeling?
Zienswijzen
Inwoners en ondernemers die inmiddels tegen wil en dank min of meer op de hoogte zijn van het voorstel en de impact die dit heeft op hun welzijn, konden aan de gemeente hun zienswijze over de ZEZ indienen. Inmiddels zijn door de gemeente 132 van dergelijke zienswijzen ontvangen, daarnaast is inmiddels ook door ondernemers van Alphen aan den Rijn aan de gemeente een petitie aangeboden op 22 mei jl., met het verzoek de ontwikkeling van de ZEZ per direct stop te zetten. Onderstaande tekst is een uitgebreide(re) weergave van de zienswijze die ik aan de gemeente heb aangeboden. De ingediende zienswijze moest worden beperkt tot 300 woorden, wat uiteindelijk ook is gelukt.
Ik ga in op vier aspecten die van belang zijn bij het invoeren van een ZEZ in het algemeen en in Alphen aan den Rijn in het bijzonder: milieu, financieel, burger en ondernemer en privacy en recht op vrijelijke verplaatsing.
1. Milieu:
Het invoeren van een emissievrije zone zou nodig zijn om de luchtkwaliteit te verbeteren. Echter: de algemene kwaliteit van lucht is in sinds 1990 al significant verbeterd (zie onderstaand plaatje nota bene van het RIVM):
- De gemeente biedt een schijnoplossing voor een niet bestaand probleem;
- De luchtkwaliteit in Alphen aan den Rijn is juist goed vanwege de huidige infrastructuur: in het algemeen kunnen auto’s in en rond Alphen goed doorrijden en staan nauwelijks stil. Het is onverstandig hier barrières in welke vorm dan ook te introduceren;
- De fijnstofemissie neemt door het overgaan van benzine- en dieselauto’s naar elektrische auto’s niet af maar toe: elektrische (lees: zwaardere) auto’s stoten meer fijnstof uit dan traditionele auto’s;
- Het produceren van elektrische auto’s en met name de batterijen voor elektrische auto’s hebben een enorme meerjarenimpact op het milieu. Nog afgezien van de werkomstandigheden in lithium-mijnen. Ver van ons bed maar het is hypocriet om dit niet in ogenschouw te nemen. Wereldwijd verslechtert het milieu juist door deze maatregelen.
2. Financieel
Het invoeren van een emissievrije zone is onbetaalbaar en budgettechnisch niet gewenst:
- Alphen aan den Rijn heeft ook zonder een emissievrije zone al moeite om financieel rond te komen. Dit jaar (2024) is al ruim 100 miljoen ingeteerd op de reserves om de begroting rond te krijgen;
- Alphen aan den Rijn blijkt niet in staat activiteiten van projecten binnen tijd en budget uit te voeren: voorbeelden zijn de forse overschrijdingen bij de realisatie van (een emissievrije) fietsbrug over het kanaal en de overschrijdingen van de verschillende budgetten zoals vermeld in de Najaarsnota. Er is geen enkele reden te veronderstellen dat een megalomaan project zoals het invoeren van een dergelijke emissievrije zone hierop een uitzondering zal zijn;
- De rijksoverheid legt de verantwoordelijkheden steeds meer bij de gemeenten maar trekt zich ook steeds meer terug als geldverstrekker. Dit gaat in vanaf begrotingsjaar 2026. Het zal lastiger worden geld vrij te maken voor andere zaken dan Betaalbaarheid, Samenleving en Wonen. Het invoeren en onderhouden van een emissievrije zone kan niet zonder op deze posten te bezuinigen.
3. Burgers en ondernemers
Het invoeren van een emissievrije zone heeft een niet te overziene impact op burgers en ondernemers:
- Kleinere ondernemers worden als eerste geraakt door de invoering van een emissievrije zone. Het is voor deze ondernemers op termijn verplicht hun bedrijfswagen in te ruilen voor een elektrische variant. Hoewel de gemeente schermt met (tijdelijke!) uitzonderingsregels en financiering blijft het een feit dat geld uitgegeven moet worden dat ondernemers iet hebben. Gevolg is dat ondernemers in Alphen aan den Rijn hun bedrijfsvoering moeten stoppen of buiten Alphen aan den Rijn voortzetten;
- Ondernemers buiten Alphen aan den Rijn zullen de emissievrije zone mijden en hun klantenkring verplaatsen en/of uitbreiden naar buiten Alphen aan den Rijn. Burgers zullen dan niet meer vrij zijn om de gewenste service te kiezen.
- Als een ondernemer besluit over te stappen naar een elektrische bedrijfsauto, zullen zij deze investering willen terugverdienen. Burgers zullen dan de gewenste service alleen nog kunnen inkopen tegen sterk verhoogde tarieven.
- Zoals ook al bij financieel is vermeld, zal het voor Alphen aan den Rijn steeds moeilijker worden de begroting rond te krijgen. Dat betekent dat financiering van de invoering en onderhoud van de emissievrije zone uiteindelijk door de burger moet worden opgebracht.
- Ondernemers zijn slecht en burgers zijn in het geheel niet voorgelicht over de impact die de emissievrije zone op hun heeft. Burgers weten niet dat de emissievrije zone op termijn ook gaat worden ingesteld voor personenauto’s.
4. Privacy en recht op vrijelijke verplaatsing
Het invoeren van een emissievrije zone gaat ten koste van de privacy van burgers. Ik wil u en de gemeente graag wijzen op het volgende:
- Handhaving van de emissievrije zone kan uitsluitend door burgers te controleren en/of te volgen bij het benaderen of betreden van de emissievrije zone. Dit gaat ten koste van de privacy van burgers en is daarmee in strijd met Artikel 12 van de Universele Verklaring van de rechten van de mens: Recht op privacy.
- Toegang tot de emissievrije zone is (op termijn) uitsluitend mogelijk met elektrische auto’s. Toegang met fossiele auto’s zal worden verboden. Dit is in strijd met Artikel 13 van de Universele Verklaring van de rechten van de mens: Een ieder heeft het recht zich vrijelijk te verplaatsen.
Het moge duidelijk zijn dat het invoeren van een ZEZ helemaal geen goed idee is. De inwoners en ondernemers van Alphen aan den Rijn zijn helemaal niet gebaat bij een dergelijke zone, sterker nog het gaat de gemeente, inwoners en ondernemers geld en gaat ten koste van de vrijheid van inwoners en ondernemers. Was u als inwoners en ondernemers van Alphen aan den Rijn al betrokken of minimaal geïnformeerd over deze ontwikkeling? Nu in ieder geval wel.
Op persoonlijke titel,
Hans van Os
RED: een dag na het inleveren van de petitie deelde de gemeente mee dat de invoering wordt uitgesteld tot 1 januari 2027 i.v.m. nader onderzoek. Eind 2025 verwacht de gemeente reacties te geven op de ingediende zienswijzes. Lees verder in dit artikel. Ook op TV West is aandacht voor de ZEZ en het verkleinde gebied noemen zij, in onze ogen terecht, een doekje voor het bloeden. We volgen de ontwikkelingen op de voet.